Vanilya orkidesi tırmanan bir bitki olduğu için mutlaka sağlam bir desteğe ihtiyacı var. Ben kendi balkonumda yaklaşık 120-150 santim uzunluğunda doğal bir ağaç dalı kullanıyorum. Bambu da işe yarar ama vanilyanın hava kökleri yapışacak pürüzlü bir yüzeye ihtiyaç duyduğu için çam veya meşe gibi kabuklu doğal ağaç parçaları en ideali. Desteğin kalınlığı 4-6 santim civarında olmalı ki vanilya rahatça sarılabilsin. Soğuk bölgelerde yaşıyorsan saksının içine sabitleyebileceğin hareketli bir destek tercih et çünkü kışın içeri almak gerekecek.
Desteği kullanmadan önce yosun sarmalı yapmanı öneririm. Ben sfagnum yosunu hafif nemlendirip desteğin etrafına ince bahçe teliyle sarıyorum. Bu hem nem tutucu bir ortam sağlıyor hem de hava köklerinin tutunmasını kolaylaştırıyor. Vanilya büyüdükçe yeni sürgünleri hafifçe desteğe yönlendirip gerekirse yumuşak bağlarla sabitlemelisin ama çok sıkı bağlama sakın.
Meyve konusuna gelince evet kesinlikle elle tozlaşma yapman gerekiyor. Vanilya çiçekleri doğal habitatında özel bir arı türü tarafından tozlaştırılır ve bu arılar bizde yok. Çiçekler sabah açıp akşam kapandığı için zamanlamayı kaçırmamalısın. Çiçek açtığında dikkatli bakacak olursan ortasında rostellum denen ince bir zar görürsün. Bir kürdan veya ince bambu çöplü kullanarak bu zarı yukarı kaldırıp erkek organ olan anteri dişi organ stigmaya bastırarak temas ettirmen gerekiyor. İlk denemende başarılı olmayabilirsin ama birkaç çiçekte denedikten sonra alışıyorsun.
Tozlaşma başarılı olursa 24 saat içinde çiçeğin tabanında kabaran bir şişlik fark edeceksin. Meyve oluşumu 6-9 ay sürüyor ve bu sürede bitkiye bol gübre vermek önemli. Gerçekçi olmak gerekirse balkon şartlarında çiçek açtırmak bile zor çünkü vanilya en az 3-4 yaşında olmalı ve ideal koşullar gerekiyor. Ama sabırlı olursan hem destek konusunda hem tozlaşmada başarılı olursun.
