Balkon bahçeciliğinde en çok yapılan hatalardan biri fideleri hemen büyük saksılara dikmek. Ben yıllardır balkonumda sebze ve çiçek yetiştiriyorum, tecrübelerime dayanarak söyleyebilirim ki küçük başlamak her zaman daha iyi sonuç veriyor.
Küçük fideyi büyük saksıya koyduğunda toprak hacmi çok fazla oluyor ama kökler henüz küçük. Suladığında toprak uzun süre ıslak kalıyor çünkü fide tüm o toprağı kullanamıyor. Bu durum kök çürümesine yol açıyor. Geçen sene komşum domates fideleri almıştı, direkt 15 litrelik saksılara dikti. İki hafta içinde fideler sararıp soldu, kökler tamamen çürümüştü.
Fidan boyutuna göre saksı seçimi şöyle olmalı: 10-15 santim boyundaki genç fideler için 1-2 litre ideal. Biber, domates gibi fide sebzeler böyle başlar. Fesleğen, maydanoz gibi otlar da bu boyutta rahat eder başlangıçta. Yaklaşık 3-4 hafta sonra fide gelişip saksıyı doldurmaya başladığında bir üst bedene geçersin.
Kademeli büyütme sistemi en sağlıklısı. Ben domateslerimi şöyle yetiştiriyorum: 1 litreden başlıyorum, 3 hafta sonra 3-4 litreye, oradan da 10-12 litreye aktarıyorum. Her değişimde bitki daha güçlü oluyor. Kökleri saksının kenarlarına ulaştığında yani kök topu oluştuğunda aktarım zamanı gelmiş demektir.
Tabii bazı bitkiler doğrudan büyük saksıda başlayabilir. Tohum ekimi yapıyorsan hıyar, kabak gibi hızlı gelişen sebzeleri 5-7 litreye ekebilirsin çünkü tohum çimlenirken fazla su istemez. Ama hazır aldığın fideler için kural nettir: küçükten başla, ihtiyaca göre büy.
Bir de ekonomik yanı var. Küçük saksılar ucuz, az toprak kullanıyorsun. Fide tutmazsa büyük maliyete girmemiş olursun. Benim geçen bahar aldığım 12 çilek fidesinden 3 tanesi ilk hafta tutmadı, iyi ki 2 litrelik saksılara dikmiştim.
Son tavsiyem: saksının dibinde mutlaka delik olsun, taşlık koy. Küçük saksılarda bile drenaj çok önemli. Balkonunda başarılı bir bahçe için sabırlı ol, kademeli büyüt.
