Katmanlı bitki yerleşimi kurarken en önemli nokta, bitkileri sadece güzel göründükleri için değil, ışık ve bakım ihtiyaçlarına göre de yerleştirmektir. Balkon küçük olsa bile doğru yükseklik farklarıyla oldukça dolu, düzenli ve ferah bir görüntü elde edebilirsiniz. Bunun için önce balkonunuzda gün içinde güneşin hangi açıdan geldiğini gözlemleyin. Sabah güneşi alan bir balkonla öğleden sonra kızgın güneş alan bir balkon aynı yerleşimi taşımaz. En üst katmana güneşi seven ve biraz daha güçlü gelişen bitkileri, orta kata daha dengeli büyüyenleri, ön tarafa da sarkıcı ya da alçak formdaki türleri koymak genelde iyi sonuç verir.
Ben olsam işe en arkadan başlarım. Duvar dibine en büyük saksıları, hatta mümkünse yükseltilmiş rafı ya da bitki sehpasını yerleştiririm. Buraya bodur limon, zakkum, begonvil, bodur defne gibi daha hacimli türler konabilir; tabii balkonunuzun ışık ve rüzgâr durumuna göre seçim yapmak gerekir. Bu arka sıra, hem yüksekliği sağlar hem de ön taraftaki küçük bitkilerin görünmesini engellemez. Ortadaki katmanda orta boy saksılarla fesleğen, biberiye, sardunya, petunya gibi bitkiler iyi durur. Ön sırada ise taşan formu olan çilek, yer sarmaşıklar, sarmaşık sardunya veya sarkan çiçekler güzel bir geçiş oluşturur.
Yalnız katman kurarken saksıların büyüklüğünü rastgele seçmemek lazım. En büyük saksılar arkada olmalı; çünkü suyu daha uzun tutarlar ve bitki kökleri daha rahat gelişir. Ön tarafta daha küçük saksılar kullanırsanız hem yer açılır hem de bakım sırasında erişim kolay olur. Alt katmanda kalan bitkiler daha az ışık alabileceği için gölgeyi seven ya da yarı gölgeye dayanıklı türleri oraya koymak daha mantıklıdır. Örneğin üst rafın altına nane, maydanoz, roka gibi yapraklılar veya fazla güneş istemeyen süs bitkileri yerleştirilebilir.
Bir diğer önemli konu sulama düzenidir. Katmanlı yerleşimde üstteki saksılar alttekilerin üstüne su damlatabilir. Bu yüzden altına tabak koymak, hatta gerekirse su toplama aparatı kullanmak iyi olur. Ayrıca aynı balkonda aynı grupta olan bitkileri bir araya toplarsanız bakım çok kolaylaşır. Çok su isteyenleri bir köşede, kuraklığa dayanıklıları başka köşede tutmak, “herkese aynı sulama” hatasını azaltır.
Yerleşimi kurarken tek tip simetriye sıkışmak zorunda değilsiniz. Bazen yüksek bir bitkiyi solda, iki orta boy saksıyı sağda, sarkan bir türü tam önde kullanmak daha doğal görünür. Önemli olan bitkilerin birbirini boğmaması ve hava dolaşımının kalmasıdır. Çok sık dizilmiş saksılar mantar sorunlarını artırabilir; aralarda birkaç parmak boşluk bırakmak bile fark yaratır.
Kısacası, önce ışığı izleyin, sonra bitkileri yükseklik ve su ihtiyacına göre gruplandırın. Arkada büyük ve dik formlar, ortada dengeli türler, önde sarkan ve alçak bitkilerle başlamak çoğu balkonda başarılı olur. Balkon ölçünüzü ve hangi bitkileri düşündüğünüzü yazarsanız, daha net bir yerleşim de önerebilirim.
