Balkonda alanı planlarken ilk bakacağınız şey, gün içinde güneşin nasıl hareket ettiği. Sabah güneşi alan bir köşe ile öğleden sonra yakıcı güneş alan bir köşe aynı değildir. Bu yüzden önce bir gün boyunca balkonu gözlemleyin. Saat saat not tutmak bile yeterli olur: Sabah 8 ile 11 arası hangi bölüm aydınlık, öğlen hangi nokta direkt güneş alıyor, akşamüstü nerede gölge oluşuyor? Böylece saksıları gelişigüzel dizmek yerine bitkinin ihtiyacına göre yerleştirebilirsiniz.
Tam güneş isteyen bitkileri, en uzun süre ışık alan bölgelere koymak mantıklı olur. Domates, biber, çilek ve çoğu çiçek bu grupta iyi performans gösterir. Günde en az 5-6 saat direkt güneş alabiliyorlarsa daha rahat gelişirler. Ancak yazın öğleden sonra güneşi çok sert vuruyorsa, özellikle büyük saksılardaki toprağın çabuk kurumasına dikkat etmek gerekir. Bu durumda en sıcak saatlerde hafif gölgelik sağlayan bir tül, hasır perde ya da saksıların önüne yerleştirilen yüksekçe bir bitki iyi işe yarar.
Yarı gölge alanlar ise nane, maydanoz, roka, marul, fesleğen gibi bitkiler için daha uygundur. Fesleğen çok gölge sevmez ama aşırı yakıcı güneşten de hoşlanmaz; sabah güneşi alan bir yer çoğu zaman idealdir. Yapraklı otları balkonun duvara yakın, doğrudan öğle güneşini almayan tarafına yerleştirmek genelde daha güvenli olur. Eğer balkonunuzda sürekli rüzgâr varsa, hassas yapraklı bitkileri rüzgâr kıran bir noktaya almak da önemlidir.
Plan yaparken sadece ışığı değil, sulama kolaylığını da düşünün. En çok su isteyen bitkileri birbirine yakın koyarsanız işiniz kolaylaşır. Mesela domates ve biber aynı grupta olabilir; nane ve marul daha sık sulama isterse onları da ayrı bir köşede toplamak rahatlık sağlar. Ağırlığı da unutmayın. Büyük ve su dolu saksılar korkuluk üstüne değil, zemine yakın ve sağlam bir alana yerleştirilmeli. Hem güvenlik açısından hem de taşıma kolaylığı açısından bu önemli.
Katmanlı yerleşim çok işe yarar. En arkaya uzun boylu bitkileri, ortaya orta boyları, ön tarafa da alçak ve sarkıcı türleri koyarsanız hem ışık dengesi bozulmaz hem de balkon daha düzenli görünür. Raf, sehpa veya askılı saksı kullanıyorsanız, üst katlardaki bitkilerin alttekilerin ışığını kesmemesine dikkat edin. Küçük balkonlarda bu denge daha da önemli hale gelir; tek sıra yerine yükseklik farkı yaratarak alanı daha verimli kullanabilirsiniz.
Ben olsam önce en güneşli noktaya domates ve biberi, sabah ışığı alan ama öğlen korunaklı yere fesleğen ve çiçekleri, en serin köşeye de nane gibi hızlı yayılan türleri koyardım. Toprağın nemini birkaç gün izleyip yerleşimde ufak değişiklik yapmak da çok normaldir. Balkon koşulları sabit kalmaz; mevsim değiştikçe gölge ve güneşin dağılımı da değişir. Bu yüzden ilk düzeni kurup sonra 1-2 hafta gözlemle düzeltme yapmak en sağlıklı yöntem olur.
