Balkon çileği için fide seçerken önce tek bir soruya cevap vermek gerekiyor: Siz çilekten ne bekliyorsunuz? Bol ürün mü, yoğun koku ve tat mı, yoksa saksıda kolay bakım mı? Küçük bir balkonda çoğu kişi “çok meyve versin” diye düşünür ama yanlış çeşit seçilince ya yaprak basar ya da meyve az olur. Bu yüzden fideyi alırken sadece adını değil, gelişim alışkanlığını da sormak gerekiyor.
Saksı ve balkon için en pratik seçenekler genelde günü nötr çilek çeşitleri olur. Bunlar uygun bakımda uzun süre çiçek açıp meyve verebilir. Özellikle düzenli sulama ve besinle iyi giderler. Balkon şartlarında birden fazla kez hasat almak isteyenler için avantajlıdır. Ancak bunlar her zaman en aromatik çeşitler olmayabilir. Eğer önceliğiniz “az ama çok lezzetli” meyve ise, aroması güçlü olan bazı kısa gün çeşitleri daha tatmin edici olabilir. Onlar çoğu zaman ilkbaharda daha yoğun ürün verir, ama sezon boyunca tekdüze devam etmezler.
Fide alırken “sarkıcı”, “kalıcı”, “gün nötr” gibi ifadeler dikkat çekebilir. Sarkıcı tipler özellikle askılı saksılarda güzel durur; hem dekoratif olur hem de meyve sarkarak toplanır. Ama bu tiplerde de bol güneş şarttır. Balkonunuz gün içinde en az 5-6 saat güneş alıyorsa verim çok daha iyi olur. Gölge balkonda ise hangi çeşidi alırsanız alın sonuç sınırlı kalır. Ayrıca kök yapısı güçlü, sağlıklı ve hastalıksız fide seçmek, çeşitten bile daha önemli olabilir. Gövdesi ince ama diri, yaprakları canlı yeşil, üzerinde leke olmayan fideler tercih edilmeli.
Ben olsam yeni başlayan biri için çilek çeşidi seçimini şöyle yapardım: Eğer amaç sezona yayılmış ürünse gün nötr bir fide; eğer amaç yoğun tat ve güzel kokuysa güvenilir bir kısa gün çeşidi; eğer amaç görsellikse sarkıcı balkon çileği. Bir de aynı çeşitten 2-3 fide almak, tek fideye göre daha iyi olur. Çapraz tozlaşma şart olmasa da çiçeklenme ve verimde çoğu zaman fark yaratır. Saksı hacmi de önemli; çok küçük saksıda en iyi fide bile zorlanır. En az 20-25 cm derinlik iyi bir başlangıçtır, daha geniş kaplarda kök daha rahat gelişir.
Fide alırken satıcıya “bu çeşit balkon için uygun mu, kaç saat güneş ister, yıl boyu ürün verir mi, sarkıcı mı, kaç litrelik saksı gerekir” diye sorun. Etikette yazan isimden çok bu bilgiler işinize yarar. Deneyimli olanlar genelde “adı popüler olsun” diye değil, kendi balkon koşullarına göre seçim yapıyor. Siz de hangi şehirde yaşadığınızı, balkonunuzun güneş durumunu ve çileği süs için mi yoksa bol ürün için mi istediğinizi netleştirirseniz daha doğru fide seçersiniz.
